Τι είναι ο ίλιγγος;

Ο ίλιγγος δεν είναι πάθηση, αλλά σύμπτωμα. Περιγράφεται ως αίσθημα περιστροφής ή κίνησης, ακόμη και όταν ο ασθενής είναι ακίνητος. Μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία, εμέτους, αστάθεια, εφίδρωση και έντονη αγωνία.

Είναι σημαντικό να διαχωρίζεται από την απλή ζάλη, τη λιποθυμική τάση ή το αίσθημα βάρους στο κεφάλι, καθώς η αιτία και η αντιμετώπισή του μπορεί να είναι διαφορετικές.

Ο ίλιγγος είναι συνήθως επείγον, αλλά σπάνια σοβαρό σύμπτωμα

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο ίλιγγος οφείλεται σε προβλήματα του λαβυρίνθου, δηλαδή του οργάνου της ισορροπίας που βρίσκεται στο έσω αυτί. Πολύ πιο σπάνια μπορεί να σχετίζεται με σοβαρότερα νευρολογικά αίτια.

Παρότι ο ίλιγγος έχει συχνά «εκρηκτική» έναρξη και συμπτώματα που τρομάζουν τον ασθενή, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν συνδέεται με κάτι επικίνδυνο για την υγεία. Παρ’ όλα αυτά, πρέπει πάντα να αξιολογείται σωστά.

Συχνότερες αιτίες ιλίγγου

Ο ίλιγγος μπορεί να προκληθεί από διάφορες παθήσεις του λαβυρίνθου, του ακουστικού νεύρου ή, σπανιότερα, του κεντρικού νευρικού συστήματος. Η ακριβής διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, στην κλινική εξέταση και στον ειδικό νευροωτολογικό έλεγχο.

• Αιθουσαία νευρωνίτιδα
• Καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσεως
• Νόσος του Meniere
• Ακουστικό νευρίνωμα
• Διάσειση του λαβυρίνθου μετά από κάκωση κεφαλής
• Ίλιγγος σχετιζόμενος με ημικρανία

Αιθουσαία νευρωνίτιδα

Η αιθουσαία νευρωνίτιδα χαρακτηρίζεται από αιφνίδια έναρξη έντονου ιλίγγου, που συχνά συνοδεύεται από ναυτία και εμέτους. Τα συμπτώματα επιδεινώνονται με οποιαδήποτε κίνηση του κεφαλιού και μπορεί να διαρκέσουν από λίγες ημέρες έως και τρεις εβδομάδες.

Καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσεως

Ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσεως είναι μία από τις συχνότερες αιτίες ιλίγγου. Χαρακτηριστικό του είναι ότι τα συμπτώματα προκαλούνται από συγκεκριμένες κινήσεις ή θέσεις της κεφαλής, όπως όταν ο ασθενής ξαπλώνει ύπτια ή γυρίζει το κεφάλι προς τη μία πλευρά.

Η διάγνωση γίνεται με ειδικές δοκιμασίες θέσης, όπως η δοκιμασία Dix-Hallpike, και η αντιμετώπιση μπορεί να γίνει στο ιατρείο με ειδικούς χειρισμούς.

Νόσος του Meniere

Η νόσος του Meniere χαρακτηρίζεται από επεισόδια ιλίγγου που συνοδεύονται από ακουστικά συμπτώματα. Ο ασθενής μπορεί να παρουσιάζει βαρηκοΐα, εμβοές και αίσθημα πληρότητας ή πίεσης στο αυτί.

Τα επεισόδια μπορεί να διαρκούν από 30 λεπτά έως 24 ώρες. Η βαρηκοΐα συχνά βελτιώνεται μετά την υποχώρηση της κρίσης, αν και σε βάθος χρόνου χρειάζεται παρακολούθηση.

Ακουστικό νευρίνωμα

Το ακουστικό νευρίνωμα είναι ένας καλοήθης όγκος που αναπτύσσεται συνήθως με αργό ρυθμό. Μπορεί να προκαλέσει μονόπλευρη βαρηκοΐα, εμβοές και επεισόδια ιλίγγου ή αστάθειας.

Σε αντίθεση με άλλες αιτίες ιλίγγου, η βαρηκοΐα στο ακουστικό νευρίνωμα είναι συνήθως μόνιμη και μπορεί να επιδεινώνεται προοδευτικά, γι’ αυτό απαιτείται ειδικός έλεγχος.

Διάσειση του λαβυρίνθου

Η διάσειση του λαβυρίνθου μπορεί να εμφανιστεί μετά από τραυματισμό ή κάκωση της κεφαλής. Εκτός από ίλιγγο, ο ασθενής μπορεί να παρουσιάσει βαρηκοΐα, εμβοές ή αίσθημα αστάθειας.

Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι απαραίτητη η ιατρική εκτίμηση, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή συνοδεύονται από νευρολογικά σημεία.

Ίλιγγος σχετιζόμενος με ημικρανία

Σε ορισμένους ασθενείς, ο ίλιγγος μπορεί να εμφανιστεί στο πλαίσιο ενός επεισοδίου ημικρανίας. Μπορεί να συνοδεύεται από βαρηκοΐα, εμβοές, ευαισθησία στο φως και στους ήχους, καθώς και κεφαλαλγία.

Η σωστή λήψη ιστορικού είναι καθοριστική, καθώς τα επεισόδια μπορεί να μοιάζουν με άλλες παθήσεις του λαβυρίνθου.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Ο ρόλος του ΩΡΛ είναι καθοριστικός στη διάγνωση του ιλίγγου. Η διερεύνηση ξεκινά με λεπτομερές ιστορικό και κλινική εξέταση, ενώ ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστεί ειδικός νευροωτολογικός και ακοολογικός έλεγχος.

• Ακοόγραμμα
• Τυμπανόγραμμα
• Ωτοακουστικές εκπομπές
• Ακουστικά προκλητά δυναμικά εγκεφαλικού στελέχους
• Δοκιμασία πρόκλησης ιλίγγου θέσεως, όπως Dix-Hallpike
• Ηλεκτρονυσταγμογραφία
• Αξονική ή μαγνητική τομογραφία, όταν υπάρχει ένδειξη

Οι εξετάσεις που απαιτούνται εξατομικεύονται για κάθε ασθενή, με στόχο να αποκλειστούν παθήσεις με παρόμοια κλινική εικόνα και να εντοπιστεί η πραγματική αιτία του ιλίγγου.

Πώς αντιμετωπίζεται ο ίλιγγος;

Η αντιμετώπιση του ιλίγγου εξαρτάται από το αίτιο που τον προκαλεί. Σε περιπτώσεις λαβυρινθικής αιτιολογίας, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, ασκήσεις αιθουσαίας αντιρρόπησης ή, σπανιότερα, χειρουργική αντιμετώπιση.

Τα φάρμακα βοηθούν κυρίως στην ανακούφιση συμπτωμάτων όπως η ναυτία, ο έμετος και η έντονη ζάλη. Εάν από τον έλεγχο διαπιστωθεί λοίμωξη στο αυτί ή στις παραρρίνιες κοιλότητες, μπορεί να χρειαστεί ειδική αγωγή, όπως αντιβιοτικά, όταν υπάρχει ένδειξη.

Χειρισμοί Epley για τον ίλιγγο θέσεως

Στον καλοήθη παροξυσμικό ίλιγγο θέσεως, η θεραπεία μπορεί να επιτευχθεί με ειδικούς χειρισμούς, γνωστούς ως χειρισμοί Epley. Πρόκειται για συγκεκριμένες κινήσεις της κεφαλής που πραγματοποιούνται υπό την καθοδήγηση του Ωτορινολαρυγγολόγου στο ιατρείο.

Οι χειρισμοί αυτοί μπορούν να προσφέρουν άμεση ανακούφιση από το σύμπτωμα του ιλίγγου, συχνά μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.